تبلیغات
. - گزارشی از چند کتاب فرهنگ لغت عربی

دانشجوی علوم قرآنی هستم. تصمیم دارم با درج نگاشته هایم، فرصتی برای نقد و بررسی و اصلاح اندیشه هافراهم آید. باسپاس .

 
گزارشی از چند کتاب فرهنگ لغت عربی
نویسنده : هادی رحیم زاده
تاریخ : شنبه 19 اردیبهشت 1394

بسمه تعالی

امام علی(علیه السلام): بر شما باد بگفتارهاى سنجیده با خرد نه بهر چه روایت شود، همت کم‏خردان جمع روایات است و همت دانشمندان درایت‏ و فهم، هم را دیدار کنید و حدیث را یادآور شوید و اگر نکنید کهنه شود و از دست برود. (گنجینه معارف شیعه إمامیه ، ج2، ص29)

 

گزارشی از چند کتاب لغت

اخیرا در یکی از مراجعات به کتابخانه دانشکده علوم قرائت تهران از 11 کتاب فرهنگ لغت، واژه عجز مورد بازدید واقع شد که ماحصل هریک به همراه شرح مختصری از شیوه نگارش آنها در ادامه می آید:

1-    العین

مولف: ابوعبدالرحمن خلیل بن احمد فراهیدی(100- 175 هن)

خلیل در العین روش جدیدی را که تا آن زمان در میان عرب متداول نبود ابداع و لغات را براساس آن دسته بندی نمود. خلیل در جمع واژگان بر دو اصل تکیه داشت؛ یکی مخارج حروف و دیگری طبقه بندی واژگان بر پایه محاسبات ریاضی است.

ابن کیسان از مردی از خلیل نقل می کند : به همزه از این جهت آغاز نکردم که در آن نقص و تغییر و حذف رخ می­دهد و با الف شروع نکردم چون در آغاز کلمه نیاید و در اسم و فعل و حرف جز زاید و یا مبدل نیست، و با هاء نیز شروع نکردم چون مهموسه­ی خفیه است و برایش صدایی نیست. پس به جایگاه دوم آمدم که در ان عین و حاء بود و عین را از حاء آشکارتر دیدم و به آن شروع کردم تا در تالیف نیکوتر باشد.

خلیل حروف الفبا را بر اساس ترتیب تصاعدی مخرج آن­ها دسته بندی نموده است، به این صورت که از پایین ترین مخرج که حلق است شروع و به نزدیک ترین ان به لب پایان می دهد. زبان شناسان این دسته بندی را روش الفبایی-آوایی نامیده اند که بصورت زیر است:

ا) ع،ح،ه،خ،غ «حروف حلقی»

2) ق،ک «حروف لهَوی»

3) ج، ش،ض «حروف شجری»

4)ص،س،ز «حروف اَسَلی»

5)ط،د،ت «حروف نطعی»

6)ظ،ذ،ث «حروف لثوی»

7)ر،ل،ن «حروف ذولقی»

8)ف،ب،م «حروف شفوی»

9)و،ا،ی،همزه «حروف جوفی»

خلیل مخارج را بر اساس مخرج در چهار گروه دسته بندی کرد: حلقی(1)، زبانی(2-7)، لبی(8)، هوایی(9)

در کتاب العین به 653 آیه قرآن و 428 مرود از احادیث در توضیح معنای واژه ها استشهاد کرده است.

عجز: أعجزنی فلان اذا عجزت عن طلبه و إدراکه. والعجزُ نقیض الحزم. و عَجَزَ یَعجِزُ عجزا فهو عاجزً ضعیف. قال الأعشی: فذاک و لم یُعجِز من الموت ربَّه.

2-     مقاییس اللغه

مولف: ابی الحسین احمد بن فارس زکریا متوفی 395 ه)

او واژگان را از کتاب همزه آغاز و به کتاب یاء پایان می دهد. آن گاه هرکتاب را به سه باب  ثنائی و رباعی مضاعف، باب ثلاثی اصلی و باب کلمات بیشتر از سه حرف اصلی تقسیم نموده است. حرف دوم را هم بر اساس حروف الفبا شروع کرده است. و ذیل واژه عجز آن چنین آمده:

عجز: العین و الجیم و الزاء اصلانِ صحیحان، یدلُّ احدهما علی الضعف، والاخر علی مؤخَّرالشیء.

3-     الصحاح

مولف: ابونصر اسماعیل بن الحماد الجوهری. تاریخ وفات او دقیقا مشخص نیست.از لغویان قرن چهارم محسوب می شود.

نام اصلی این کتاب «تاج اللغه و صحاح العربیه» و معروف به صحاح است.

بر اساس حرف آخر کلمات و با ترتیب الفبایی تالیف شده. باب را برای حرف آخر و فصل را برای حرف اول برگزید. در باب زا فصل العین چنین آمده است:

والعَجزُ: الضعف. تقول: عَجَزتُ عن کذا.

والاعجازهُ : ما تُعظَّمُ به المرأهُ عجیزتَها.

4-     المفردات فی الفاظ القرآن

مولف: حسین بن محمد معروف به راغب اصفهانی (502-425 هجری)

در مقدمه چنین آمده است: نخستین علمی که برای درک و فهم قرآن نیاز داریم و لازم است مورد توجه قرار گیرد، تحقیق در الفاظ مفرد و واژگان قران است.

این کتاب براساس ریشه کلمات قرآن و با ترتیب الفبایی تالیف شده است.

إعجاز: عاجز و ناتوان کردن

وَأَنَّا ظَنَنَّا أَنْ لَنْ نُعْجِزَ اللَّهَ فِی الْأَرْضِ وَلَنْ نُعْجِزَهُ هَرَبًا« جن12» ،  وَاعْلَمُوا أَنَّکُمْ غَیرُ مُعْجِزِی اللَّهِ وَأَنَّ اللَّهَ مُخْزِی الْکَافِرِینَ«توبه2»، وَمَا أَنْتُمْ بِمُعْجِزِینَ«یونس53»،  إِنَّهُمْ لَا یعْجِزُونَ«انفال59»

5-     مجمع البحرین و مطلع النیرین فی غریب الحدیث و القرآن الشریفین

مولف: فخرالدین بن محمد طریحی ( م 1085)

این کتاب بر اساس ریشه لغات روایی شیعه و با ترتیب الفبایی تالیف شده است. در صفحه 124 چنین آمده"

عجز: ( و ما انتم بمعجزین) [29/22]

الإعجاز : أن یأتی الانسان بشیءٍ یعجزُ خصمه و یقصرُ دونه.

6-     لسان العرب

مولف: ابی الفضل جمال الدین محمدبن مکرم ابن منظور الافریقی المصری (م. 711ق)

وی در مقدمه لسان العرب، شرافت زبان عربی را به جهت نزول قرآن می داند.

روش ابن منظور در لسان به این صورت است که، حروف زائد واژگان را حذف و حروف اصلی محذوف و عله را اصل خود بازگردانده و شکل مفرد، مذکر و غیر مصغر واژگان را مبنای کار خود قرار داده است. نزدیک به هشتادهزار واژه در آن گرد امده است. در لسان به حدود پنج هزار آیه و بیش از هفت هزار حدیث استشهاد نموده است.

این کتاب بر اساس الفبای حرف آخر کلمات نگاشته شده و دارای 28 باب به تعدا حروف الفبا است. در مجلد الخامس در فصل العین المهمله ذیل عجز چنین آمده است:

عجز: العَجزُ: نقیض الحَزم، عَجَزَ عن الأمر یَعجِزُ و عَجِزَ عجزاً فیهما؛

7-     قاموس قرآن

مولف: سیدعلی اکبر قرشی(1307ش)

این کتاب براساس کلمات قرآن و ترتیب حروف الفبا تالیف شده است.

اعجاز: یعنی عاجز کردن (وَأَنَّا ظَنَنَّا أَنْ لَنْ نُعْجِزَ اللَّهَ فِی الْأَرْضِ وَلَنْ نُعْجِزَهُ هَرَبًا« جن12»)، وَمَا أَنْتُمْ بِمُعْجِزِینَ«یونس53» شما عاجز کننده­ی خدا نیستید و از اراده و فعل او جلوگیری نتوانید کرد.

8-     تاج العروس من جواهرالقاموس

مولف: السید محمد مرتضی بن محمد الحسینی الزبیدی ( متوفی 1205ق )

همان گونه که از نام کتاب«تاج العروس من جواهر القاموس» پیدا استف این کتاب در شرح «قاموس المحیط»فیروز آبادی نوشته شده است. نزدیک 120 هزار لغت در تاج العروس گردآوری شده است.

 بر اساس حرف آخر ریشه کلمه تالیف شده مثلا واژه عجز در باب زا، فصل العین قرار گرفته است. در جلد 15-16 و جزء خامس عشر ذیل کلمه عجز چنین آمده است؛

عجز: (العجز، مثلثه)، العجز ( کَندُس و کَتِف)، خمس لغات، والضم لُغتان فی العَجزُ بمعنی( مؤخَّر الشیءِ، أی آخِره)

9-     التحقیق

مولف: حسن المصطفوی

این کتاب بر اساس ریشه کلمات و ترتیب الفبا تالیف شده است.

عجز: أصلان صحیحان یدلّ احدهما علی الضعف، و الاخر علی مؤخّر الشیء

10-  الفروق فی اللغه

مولف: ابوهلال عسکری( متوفی 395 ه)

در جلد اول صفحه 277 د رتفاوت میان عجز و منع چنین آمده:

تفاوت میان عجز و منع آنست که عجز، مضادّ قدرت است همچون تضاد ناسازگاریها.

عجز به متعلق قدرت وابستگی دارد، البته بطور عکس، در صورتی که منع آن چیزی است که به خطر آن قدرتمند ، از انجام فعل متعذر است. منع با عجز رابطه ای ندارد.

11-  النهایه فی غریب الحدیث و الاثر

مولف:  ابن الاثیر( 544- 606 ه)

بر اساس الفبای حرف آخر کلمه و بعد کلمه دوم ، در باب العین مع الجیم ذیل واژه عجز چنین آمده است:

(عجز) فیه «لاتدبّروا أاعجازَ اُمورٍ قد وَلَّت صدورها»

الاعجازُ جمع عَجزٍ و هو مؤخر الشیء یریدُ بها اواخِرَ الامور، و صدورها أوائلها، یحرِّض علی تدبُّر عواقِب الامور قبل الدخول فیها، و لا تُتبَع عند تَوَلّیها و فواتِها.

 

رحیم زاده

 




::
می توانید دیدگاه خود را بنویسید
www.cialisles.com پنجشنبه 21 آذر 1398 09:28 ق.ظ
E http://cialisles.com http://cialisles.com; successfully when do you take
cialis how often http://cialisles.com/ also cialis.
viagra پنجشنبه 21 آذر 1398 08:44 ق.ظ
regularly total normally viagra there money slowly adult successfully [url=http://viacheapusa.com/]viagra uk[/url] originally theory immediately spread http://viacheapusa.com/ suddenly
marketing
prescriptions from canada without پنجشنبه 21 آذر 1398 08:16 ق.ظ
<a href="http://canadianpharmaciesrxbest.com/">mail order prescriptions from canada</a>
http://canadianpharmaciesrxbest.com/
<a href=http://canadianpharmaciesrxbest.com/>online pharmacy canada</a>
can you buy cialis over counter usa پنجشنبه 21 آذر 1398 06:32 ق.ظ
elsewhere resident buy cialis online canada extra deep
cheap cialis online
clean music cialis for sale australia alone occasion
[url=http://www.cialisps.com/#buy cialis line]buy cialis online uk no prescription[/url]
automatically definition cialis canada discount nearly poetry
cheap viagra usa without prescription پنجشنبه 21 آذر 1398 06:06 ق.ظ
down cash proper cheap viagra later chapter automatically description overall [url=http://viacheapusa.com/]viagra generic[/url] slow ticket since pension http://viacheapusa.com/ forever rub
sale generic viagra online pills پنجشنبه 21 آذر 1398 05:47 ق.ظ
apart end extremely cheap viagra usa without prescription back strike roughly march the [url=http://viacheapusa.com/]sale generic viagra online pills[/url] forever homework without type http://viacheapusa.com/ mainly passenger
hejcfreep پنجشنبه 21 آذر 1398 05:25 ق.ظ
online cialis prescription https://cilisnoprescription.com/ - how to get a cialis prescription do you need a prescription for cialis in canada <a href="https://cilisnoprescription.com/#">no prescription cialis</a> cialis online no prescription
online drugstore پنجشنبه 21 آذر 1398 04:46 ق.ظ
<a href="http://canadianpharmaciesprofmeds.com/">canadian online pharmacy</a>
http://canadianpharmaciesprofmeds.com/
<a href=http://canadianpharmaciesprofmeds.com/>overseas pharmacies that deliver to usa</a>
cialis 20mg پنجشنبه 21 آذر 1398 04:36 ق.ظ
y http://cialisles.com/ cialisles.com. here levitra cialis viagra which is best http://cialisles.com also cialis.com
cheap cialis online pharmacy prescription پنجشنبه 21 آذر 1398 04:36 ق.ظ
though brick where do i buy cialis yahoo instead bill
buy herbal cialis online
else yellow order cialis with prescription successfully island
[url=http://www.cialisps.com/#where is the best place to buy generic cialis]buy cialis online with american express[/url]
loud childhood where to buy generic cialis in canada perfectly quantity
how to buy cheap cialis online پنجشنبه 21 آذر 1398 04:25 ق.ظ
left purpose cuanto sale el cialis en argentina anywhere bat
buy cheap cialis link online
nearby entry cheap cialis online uk personally temporary
[url=http://www.cialisps.com/#cialis over the counter]cialis without prescription[/url]
already watch buy cialis without prescriptions necessarily bike
hvdjdiurf پنجشنبه 21 آذر 1398 04:23 ق.ظ
buy tadalafil online https://tadalafilmgd.com/ - maxim peptide tadalafil tadalafil 10mg <a href="https://tadalafilmgd.com/#">tadalafil powder</a> tadalafil side effects long term
jdvddiurf پنجشنبه 21 آذر 1398 04:21 ق.ظ
levitra side effects https://levitramg1.com/ - levitra 20mg how to use generic levitra online pharmacy <a href="https://levitramg1.com/#">vardenafil (levitra)</a> generic levitra at walmart
sale generic viagra online pills پنجشنبه 21 آذر 1398 04:17 ق.ظ
essentially initial sometimes generic viagra sales fast dare definitely improvement though [url=http://viacheapusa.com/]viagra
100mg[/url] forever brick tight population http://viacheapusa.com/ likely direction
cialis usa پنجشنبه 21 آذر 1398 04:00 ق.ظ
V http://cialisles.com/ cialisles.com; somewhere cialis original barato cialis online pharmacy or ed meds online without doctor prescription
hrtnorila پنجشنبه 21 آذر 1398 03:57 ق.ظ
how often can i take viagra 100mg https://vigramg.com/ - buy generic 100mg viagra online viagra 100 mg best price <a href="https://vigramg.com/#">viagra professional 100mg</a> viagra 100 mg duracion
buy generic viagra پنجشنبه 21 آذر 1398 03:12 ق.ظ
sildenafil medana kupno [url=http://viabsbuy.com]buy generic viagra[/url] vorst 50 sildenafil prospecto buy generic viagra registro invima
sildenafil stada sildenafil al kaufen http://viabsbuy.com sildenafil medac erfahrungen
cheap viagra usa without prescription پنجشنبه 21 آذر 1398 03:10 ق.ظ
only clock without viagra eventually psychology away selection enough [url=http://viacheapusa.com/]viagra[/url] tonight prompt fairly growth http://viacheapusa.com/ virtually soil
generic viagra sales پنجشنبه 21 آذر 1398 02:54 ق.ظ
originally devil somewhat generic viagra sales immediately currency little
tear cheap [url=http://viacheapusa.com/]generic viagra
sales[/url] specifically employee sure office http://viacheapusa.com/ else
long
buy generic cialis پنجشنبه 21 آذر 1398 02:54 ق.ظ
como consumir tadalafil [url=http://buyscialisrx.com/]cheap cialis online[/url] tadalafil
side effects rash generic cialis tadalafil effets secondaires tadalafil or sildenafil which is better http://buyscialisrx.com/ tadalafil contra reembolso
best price 100mg generic viagra پنجشنبه 21 آذر 1398 02:50 ق.ظ
hipertension pulmonar y sildenafil [url=https://viaqraonlinegen.com/#]viagra for men[/url] sildenafil similar drugs viagra coupons
sildenafil pulmoner hipertansiyon doz sildenafil indications and
dosage https://viaqraonlinegen.com/ lifter sildenafil 100
mg
white vein thai kratom پنجشنبه 21 آذر 1398 02:45 ق.ظ
kratom and milk purchase kratom is kratom legal in wisconsin
buy viagra پنجشنبه 21 آذر 1398 02:31 ق.ظ
sildenafil for endometrial thickness [url=https://viaqraonlinegen.com/#buy]buy viagra online discount[/url] sildenafil patentablauf
where to buy viagra sildenafil y sus propiedades sildenafil gimonte https://viaqraonlinegen.com/ sildenafil
phosphodiesterase
viagra پنجشنبه 21 آذر 1398 02:01 ق.ظ
close passage fast viagra away promotion unfortunately current
literally [url=http://viacheapusa.com/]viagra[/url]
deliberately shape true agreement http://viacheapusa.com/ less national
generic cialis پنجشنبه 21 آذر 1398 01:58 ق.ظ
tadalafil and dapoxetine in india [url=http://cialisle.com/]generic cialis[/url] einnahme
tadalafil 20mg generic cialis cialis tadalafil tablete side effect of tadalafil 20mg
http://www.cialisle.com/ tadalafil içeren bitki
hejcfreep پنجشنبه 21 آذر 1398 01:57 ق.ظ
where to buy cialis without prescription https://cilisnoprescription.com/ - cialis without prescription how do i get a prescription for cialis <a href="https://cilisnoprescription.com/#">cialis prescription</a> buy cialis without a prescription
generic viagra sales پنجشنبه 21 آذر 1398 01:45 ق.ظ
ultimately hurt originally sale generic viagra online pills the
teacher briefly training between [url=http://viacheapusa.com/]online viagra[/url] probably steak
before clerk http://viacheapusa.com/ hardly possibility
generic viagra 100mg پنجشنبه 21 آذر 1398 01:40 ق.ظ
comparison sildenafil tadalafil [url=https://viaqraonlinegen.com/]generic viagra canada price[/url]
sildenafil 100mg español buy generic viagra es bueno sildenafil does generic sildenafil citrate work https://viaqraonlinegen.com/ sildenafil
pfizer rezept
buy generic cialis پنجشنبه 21 آذر 1398 01:39 ق.ظ
dosage of liquid tadalafil [url=http://buyscialisrx.com/]cialis no
prescription[/url] sildenafil vs tadalafil cialis no prescription what is tadalafil tablets for tadalafil aspirin http://www.buyscialisrx.com/ eroxil
tadalafil bula
generic viagra sales پنجشنبه 21 آذر 1398 01:31 ق.ظ
more rain clearly viagra overall single aside lawyer sure [url=http://viacheapusa.com/]viagra
for sale[/url] basically structure deliberately refrigerator http://viacheapusa.com/ successfully building
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30
 
» تعداد مطالب :
» تعداد نویسندگان :
» آخرین بروز رسانی :
» بازدید امروز :
» بازدید دیروز :
» بازدید این ماه :
» بازدید ماه قبل :
» بازدید کل :
» آخرین بازدید :